تبلیغات
Etelaat Zanashoei - Ghabl & Baad Ezdevaj - برگزیدن ھمسر و معیارھای آن
جمعه 27 آبان 1390

برگزیدن ھمسر و معیارھای آن

   نوشته شده توسط: Siavash&Mohsen Rezaei    

برگزیدن ھمسر و معیارھای آن


در احادیث اسلامی به برگزیدن ھمسر و معیارھای آن اشارات فراوانی به چشم می خورد. سؤال این
است که از دیدگاه اسلام، چگونه ھمسری باید برگزید؟ و یا به عبارت دگی معیارھای اصلی و مھم
برای تعیین ھمسر چیست؟
در جوامع بشری گاه عملا  اگر نگوییم، نظرا  زیبایی و مادیات معیار اصلی در امر ازدواج تلقی شده اند.
اسلام نه آن که به این عوامل ھیچ اھمیت ندھد، ولی آن را در رتبه ھای بعدی اھمیت قرار داده است،
و معیارھای دیگری را مقدم بر آن مطرح کرده است.
این ملاكھا در بیشتر موارد برای مرد و زن، مشترك است .
1دین داری و ایمان: این ملاك را باید مھمترین ملاك در ھمسرگزینی دانست؛ زیرا دین و ھدایت دینی و
پایبندی به باورھای مذھبی یكی از بزرگترین ارزشھا و نعمتھای است .
این معیار ھم در ایجاد ارتباط سالم زناشویی موثر است و ھم در تربیت فرزند اھمیت دارد .
تفاھم در ھمراھی زن و شوھر در دین و الزام به آن، باعث می شود آنھا در تصمیم گیری مشترک کمتر
دچار اختلاف نظر شوند، کما این که در تربیت فرزند نگاه واحدی خواھند داشت.
به یقین، كسی كه ایمان و دین خود را حفظ كرده است، در امر زناشویی و زندگی مشترك نیز فردی
موفق خواھد بود. دین، مانع مھمی در برابر بینظمی و افتادن آدمی به ورطه گناه و ستمكاری است .
پیامبراكرم(ص) آن گاه كه به فردی توصیه کرد تا ازدواج كند، چنین فرمود" :ازدواج كن و بر تو باد كه با
) ھمسری دیندار ازدواج كنی."(وسائل الشیعة، ج 14 ، ص ٣٠
امام صادق(ع) نیز فرموده است:"ھر كس برای دین زن با او ازدواج كند، خداوند مال و جمال به او روزی
) میكند."("وسائل الشیعة"، ج ١٤ ، ص ٣٠
این دیدگاه در آیه ٢٢١ سوره بقره بیشتر نمودار است؛ آن گاه كه خداوند، مؤمنان را از ازدواج با زنان
مشرك و بیدین نھی میكند، ھر چند بسیار زیبا باشند .
2 اخلاق نیک: پس از ایمان ھیچ چیزی نمیتواند جایگزین اخلاق نیك، یعنی خوش رفتاری و خوش
گفتاری ھمسر گردد؛ زیرا زن و مرد تكیه گاه و مایه آرامش یكدیگرند و تنھا اخلاق پسندیده ھمسر
میتواند خستگیھای روحی و جسمی طرف دیگر را به آسانی بزداید .
اگر ھمسری  زن یا مرد  از بیشترین ثروت و زیبایی و شھرت برخوردار باشد، ولی با بدی رفتار كند،
مشكلات بسیاری پدید خواھد آمد .
به ھمین دلیل، احادیث اسلامی بر خوش زبانی، خوش خلقی، گذشت، ادب، نرم خویی، فروتنی،
مھربانی، عدالت، شرح صدر و بردباری ھمسران پای میفشارند .
ھر یك از این ویژگیھا میتواند بسیاری از اختلافھا و كشمكشھای خانوادگی را برطرف سازد؛ زیرا
بیشتر اختلافات خانوادگی از نبود ھمین عناصر سرچشمه میگیرد .
پیامبر اكرم(ص) میفرمایند: "با كسی كه اخلاق و دینش پسندیده است ازدواج كنید، كه اگر چنین
) نكنید، فتنه و فساد بزرگی در زمین پدید میآید."(ھمان، ص ٥٠
ھم چنین گفتهاند: فردی به امام رضا(ع) نامه نوشت كه فردی از بستگانم به خواستگاری دخترم آمده
اگر بداخلاق است، دخترت » : است، ولی اخلاق نیک ندارد و بداخلاق است؛ چه كنم؟ امام(ع) فرمودند
) وسائل الشیعة"، ج ١٤ ، ص ٥٤ ")«. را به ازدواج او در نیاور
و در حدیثی از امام علی(ع)، آسانگیری، نرمخویی و سازگاری از جمله ویژگیھای بھترین زنان شمرده
) شده است.(ھمان، ص ١٥
3 اصالت و شرافت خانوادگی: معمولا تربیت و رفتار و كردار ھر انسانی زاییده تربیت و اخلاق خانوادهای
است كه در آن رشد كرده است. بررسی وضعیت خانواده فرد مورد نظر، از نظر اجتماعی، اخلاقی،
تربیتی و دینی، در شناخت بھتر ھمسر آینده به ما كمك خواھد كرد .
روزی پیامبر اكرم(ص) فرمودند: "ای مردم! از سبزه ھایی كه بر روی منجلاب و مزبلهای روییده باشد،
بپرھیزید" ھنگامی كه در باره آن پرسیدند، ایشان فرمودند: مراد زن زیبایی است كه در خانواده بدی
) رشد كرده باشد.(وسائل الشیعة، ج ١٤ ، ص ٢٩
پیامبر(ص) با اشاره به نقش مھم خانواده در پرورش فرزندان، شرافت و اصالت خانوادگی را از ملاكھای
مؤثر در گزینش ھمسر دانسته اند .
به این توجه کنید که ایشان فرموده اند: "خانواده بد"، نه خانواده فقیر و بیبضاعت و مانند آن. این
سخن میرساند كه ملاك شرافت و اصالت خانوادگی، نجابت و كرامت انسانی است، نه ثروت، قدرت و
شھرت.
4 کفویت و ھمتایی: تناسب، ھمتایی و ھماھنگی مشخصات دختر و پسر عامل مھم دیگری است كه
بر آن بسیار تأكید شده است؛ زیرا اگر زن و مرد در جنبهھای گوناگون دینی، اخلاقی، سنی، تحصیلی و
فرھنگی تناسب نداشته باشند، در تفاھم با یکدیگر گرفتار مشكل خواھند شد.
اھمیت کفویت، به گونهای است كه حتی پیامبر اکرم(ص) در باره حضرت علی(ع) و حضرت زھرا(س)
فرموده است: "اگر علی(ع) آفریده نمیشد، ھیچ ھمتایی برای ازدواج با فاطمه(س) نبود"(ھمان، ص
)٤٩
یعنی زنان پاك، شایسته مردان پاك ھستند  (نور/ ٢٦ )  به ھمین ملاك « والطیبات للطیبین » آیه شریفه
اشاره میكند .
در حدیثی از رسول اكرم(ص) میخوانیم: "زمینه ازدواج ھمتایان را فراھم آورید و با ھمتای خود ازدواج
) كنید و آنان را برای به دنیا آوردن فرزندان شایسته برگزینید."(وسائل الشیعة، ج ١٤ ، ص ٢٩
اگر چه آن چه بیشتر اھمیت دارد، ھمتایی دختر و پسر از نظر اخلاق و باورھای مذھبی است، ولی
نباید به مشابھت ھای دیگر نیز بی اعتنا بود.
5 سلامت جسم، روح و عقل: این عوامل در ایفای نقش فرد پس از ازدواج  در قالب شوھر، زن یا پدر و
مادر  نقش مؤثری دارند. برای نمونه، مرد کم عقل نه میتواند نقش ھمسری را برای زنش انجام دھد
و نه نقش پدری را برای فرزندانش. به ھمین دلیل، احادیث اسلامی، مسلمانان را از ازدواج با كسانی
كه در زمینه روحی و عقلی كمبود دارند، بر حذر میدارد. منظور از نقص جسمانی نیز نداشتن اندام یا
دیگر نقصھای بدنی نیست، بلكه بیشتر به بیماریھای خطرناكی، مانند جذام، پیسی و ایدز و نظائر
آن برمیگردد .
این تأكید بدان دلیل است كه اسلام میخواھد مسلمانان، جامعه و نسلی پاك و سالم داشته باشند .
امام علی(ع) میفرمایند: "از ازدواج با زن احمق خودداری كنید؛ زیرا ھم نشینی با او برای شما بلا
) است و بچھی به دنیا آمده از او تباه و ضایع میشود."(وسائل الشیعة، ج ١٤ ، ص ٥٦
از امام باقر(ع) پرسیدند: آیا میتوان با زن دیوانه، ولی زیبا ازدواج كرد؟ ایشان به این پرسش، پاسخ
) منفی داده اند.(وسائل الشیعة، ج ١٤ ، ص ٥٧
ھم چنین پیامبر(ص) در فرازی از دعاھایشان میفرمایند: "خدایا! پناه میبرم به تو از زنی كه با كودنی
) و حماقت و بدخلقی خود، مرا پیش از وقت، پیر كند و..."(نظام خانواده در اسلام، ص ١٦٦
6 زیبایی: اسلام افزون بر جنبه معنوی و دینی ھمسر آینده بر مسأله زیبایی ھمسر نیز تأكید میكند.
انسان خواه ناخواه، زیبایی را دوست دارد و زشتی ظاھری و نازیبایی را ناپسند میداند، چنان كه
خداوند نیز خود زیباست و زیبایی را دوست دارد .
ھر چند در احادیث اسلامی، به این ملاك اشاره شده است، ولی روایات ما را از ھر گونه برخورد
افراطی یا تفریطی با آن پرھیز داده است. باید زیبایی را پساز ملاكھای اسلامی قرار داد و نظری
متعادل به آن داشت.
برای نمونه در حدیثی میخوانیم كه امام كاظم(ع) میفرمایند: "سه چیز نور چشم را جلا می بخشد:
) نگاه به سبزه، آب جاری و صورت زیبا."(وسائل الشیعة، ج ١٤ ، ص ٣٨
و باز در حدیث دیگری می خوانیم: "ھر كسی برای زیبایی زنی با او ازدواج كند، خداوند زیبایی آن زن را
) برای مرد وبال و سنگینی قرار میدھد."(وسائل الشیعة، ج ١٤ ، ص ٣٢
پس اسلام از یك سو ھمه چیز را در زیبایی چھره خلاصه نمی كند؛ و از سوی دیگر، از آن بیاعتنا نیز
نمیگذرد .
نکته ای که در آخر تذکر آن مھم است این است که زیبایی تا حدودی نسبی است و انسانھا در
تشخیص آن علائق متفاوتی دارند.
امیدواریم این معیارھا برای شما مفید باشد.
با آرزوی توفیق.
موسسه ذکر  قم.