تبلیغات
Etelaat Zanashoei - Ghabl & Baad Ezdevaj - نگاھی به ازدواج در ایران در اعصار گذشته
جمعه 27 آبان 1390

نگاھی به ازدواج در ایران در اعصار گذشته

   نوشته شده توسط: Siavash&Mohsen Rezaei    

نگاھی به ازدواج در ایران در اعصار گذشته


خانواده و ازدواج ازنھادھای نخستین است به این معنی که درتمام دورانھای زندگی بشر ودرھمۀ
جوامع وجود داشته است . ھمانگونه که خانواده درگذر تاریخ اشکال متنوعی رادرھرجامعه ای به
خود گرفته وازخانواده ھای گسترده ، پدرتباری ، پدرسری ، مادرتباری ، مادرسری و..... صحبت به
میان می آید ، ازدواج و ھمسر گزینی نیز شیوه ھای گوناگونی درھرنقطه ازجھان ودرایران داشته
است . ھرچند بسیاری از انواع خانواده ھا وشیوه ھای ازدواج و ھمسر گزینی درکشورما ازبین
رفته و یا رواج خودرا ازدست داده است ، اما درجای جای این کشور پھناور می توان آثاری از قدیمی
ترین انواع آنھا را پیدانمود . آنچه مسلم است ، ھمچنانکه نھاد خانواده درایران تغییرات اساسی
بخود دیده است ، ازدواج و ھمسرگزینی نیز تحول بنیادی پیدانموده است. شھلا اعزازی دراین مورد
چنین می نویسد :
" دردوران قبل ، ھمسر گزینی به شدّت تحت فشار اجتماعی بود . انتخاب ھمسر نه بر اساس
میل وعلاقۀ دوطرف به ازدواج ، بلکه به دلیل " جبر اجتماعی " صورت می گرفت . درجامعه ای که
فردیت مطرح نبود، علائق فردی نیز ارزشی نداشتند .... تنھا راه ارتقاء پایگاه اجتماعی ، ازدواج بود
ھرچند که زن متأھل معمولأ تحت سلطۀ مادرشوھر بود وشوھر نیز برروی او اعمال قدرت می کرد ،
اما بتدریج با انتقال اقتدار شوھر به زن درحیطه ھای خاص ، زن تبدیل به فرد فرمان دھنده وپس از
فوت مادرشوھر ، به بالاترین مقام خانه می رسید به این ترتیب برای دختران ، ازدواج تنھا امکان
کسب یک نقش اجتماعی قابل قبول جامعه بود . مردھا نیز مجبوربه ازدواج بودند ، زیرا ادارۀ واحد
خانه که درعین حال محل تولید نیز بود ، بدون وجودزن که قسمتی از کارھا رابرعھده گیرد امکان
نداشت . با ازدواج ، مردمجرد تبدیل به مرد متأھل می شد که اھمیت اجتماعی بالاتری ازمرد عزب
داشت . درعین حال پس از ازدواج دارای فرزندانی می شد که ھم به او کمک می کردند وھم به
عنوان ورثه ، از مایملک خانوادگی محافظت می کردند ....... ازدواجھای مجدد به فراوانی دیده می
شد ، بطوریکه افراد ھرچند گاه یکبار ، باھمسر جدیدی زندگی خودرا آغاز می کردند . علت آن ،
میزان بالای مرگ و میر زنان ومردان بود . مرگ و میر زنان معمولأ ناشی از زایمان بود . مردی که
ھمسرش فوت می کرد ، بخصوص اگر فرزند یافرزندانی داشت ، نمی توانست بدون کمک زن امور
خانواده رابچرخاند ، پس باگذشت زمانی کوتاه دوباره ازدواج می کرد وچون اصل عمدۀ ازدواج ،
فرزندآوری بود سعی می کرد بازن جوانتری که قادر به آوردن فرزندان بیشتری باشد ، ازدواج کند . (
( اعزازی، ٧۶ : ص ٢٣
مرگ ومیرمردان به سبب بیماری ، اتفاقات طبیعی یاجنگ بود . بامرگ ھمسر ، زنان نیز مجبوربه
ازدواج مجدد بودند ؛ زیرا وجود مرد برای ادارۀ اموراقتصادی خانواده ضرورت داشت .
از ویژگیھای ازدواج درایران گذشته می توان به موارد ذیل اشاره نمود :
- ازدواج با خویشاوندان نزدیک بسیار رواج داشته است بطوریکه می گفتند عقد پسرعمو و
دخترعمو درآسمانھا بسته شده است .
- دربسیاری ازنقاط ایران دختررا ازھمان آغاز تولد "ناف بر " می کرده اند ، یعنی اورابه نام یکی
ازپسران فامیل برای ازدواج نامزد می کرده اند .
- دراکثر نقاط ایران ،مراسم و تشریفات جشن ازدواج بسیاروسیع ومتنوع بوده است وگاھی به چند
روز می رسیده است .
- پدر و مادرنقش اساسی وتعیین کننده درانتخاب ھمسر برای فرزندان خود داشته اند . در اکثر
موارد دختران ھیچ نقشی درانتخاب شوھر آیندۀ خود نداشته اند